Nghị lực trong kỷ nguyên AI: Sức mạnh để con người bước đi giữa bất định

Trong bài trước, ta đã thấy rằng AI càng mạnh mẽ thì những phẩm chất nhân bản càng trở nên rõ rệt. Giữa những phẩm chất phổ quát đó, Nghị lực nổi lên như ngọn hải đăng soi sáng và dẫn lối con người bước đi trong một thế giới đầy biến động.

Theo Peterson và Seligman, Nghị lực bao gồm bốn điểm chính là: Can đảm, Kiên trì, Chính trực và Nhiệt huyết. Can đảm giúp ta dấn thân khi đối diện thử thách. Kiên trì giúp ta tiếp tục bước tiếp sau khi thất bại ập xuống. Chính trực giúp ta sống đúng với phẩm giá cốt lõi, không đánh mất bản thân. Còn nhiệt huyết giúp ta sống trọn vẹn từng khoảnh khắc. Bốn điểm mạnh này hợp lại tạo nên sức mạnh để bền bỉ, giữ vững giá trị và dấn bước dù không thể chắc chắn về kết quả trong một thế giới đầy biến động.

Ở điểm này, AI không thể thay thế con người. AI không biết thế nào là kiệt sức để cần nghị lực mà đứng dậy. Nó cũng không có xung đột giữa lợi ích trước mắt và giá trị dài lâu để phải chọn sống chính trực. Nó càng không biết cảm giác của một trái tim tràn đầy sinh khí, muốn sống hết mình cho một lý tưởng cao đẹp. AI chỉ tính toán phương án tối ưu theo thuật toán, nhưng không trải nghiệm được hành trình gian nan mà con người đi qua.

Với con người, nghị lực không chỉ hiện diện trong những hành động lớn lao. Nó có mặt trong từng lựa chọn nhỏ mỗi ngày: thức dậy tiếp tục nỗ lực đã bắt đầu, kiên trì học thêm một kỹ năng mới, dám nói ra sự thật dù khó nghe, hoặc duy trì sự tỉnh táo trước những cám dỗ để không đánh mất phẩm giá của chính mình.

Trong kỷ nguyên AI, những điều này càng quan trọng. Bởi con người hôm nay không chỉ phải đối diện với thiên tai hay địch họa, mà còn là sự bất định trong sự chuyển dịch của thị trường lao động.

Nghề nào sẽ biến mất, kỹ năng nào sẽ lỗi thời, ta có còn giá trị khi máy móc ngày càng trở nên ưu việt hơn? Chính trong bối cảnh ấy, nghị lực trở thành điểm tự giữ cho con người không gục ngã.

Nó giúp nhà lãnh đạo dám đưa tổ chức vào vùng thử nghiệm mới. Nó giúp người trẻ bền bỉ theo đuổi một hướng đi riêng. Nó giúp ta giữ vững bản thân trước dòng xoáy của hiệu suất và tốc độ. AI có thể hỗ trợ con người xử lý dữ liệu, dự báo rủi ro, gợi ý con đường. Nhưng chỉ con người mới có nghị lực để lựa chọn, để kiên định, và để bước tiếp trong bất định.

Nghị lực không đảm bảo chiến thắng, nhưng đảm bảo rằng ta không bỏ cuộc trước khi đến đích. Và trong một thế giới nơi máy móc ngày càng tân tiến, chính sự kiên trì, chính trực và năng lượng sống ấy mới làm nên phẩm giá con người.

Sau Nghị lực, còn điều gì giữ chúng ta gắn bó với nhau trong một xã hội ngày càng tiện nghi hơn? Có lẽ đó chính là Nhân ái – sợi dây vô hình kết nối trái tim người với người, mà không một thuật toán nào có thể thay thế.

#AIandFuture, #futureofwork, #AIinBusiness

Bài gốc trên Substack của Lê Đình Lực.