Siêu việt - Sức mạnh độc nhất giúp con người tỏa sáng trong kỷ nguyên AI

Cách đây không lâu tôi đã thử dùng Gemini để tạo ra một bức tranh hoàng hôn tuyệt đẹp trong chưa tới 30 giây. Nhiều lần tôi cũng thử dùng Midjourney vẽ một thứ gì đó theo phong cách Picasso hoặc Van Gogh. Sau những bất ngờ về những gì AI đã có thể làm và những tiềm năng của nó tôi bắt đầu tự hỏi vậy chúng ta còn có gì khác AI? Và câu trả lời xuất hiện sau đó chính là Nhân tính, đó cũng là lí do để chuỗi bài vừa qua ra đời.

Khi bạn nhìn hoàng hôn ngoài cửa sổ, có điều gì đó xảy ra bên trong, một sự rung động khó tả, một khoảnh khắc mà thời gian như ngừng trôi.

Đây chính là khả năng Siêu việt - phẩm chất cuối cùng trong hệ thống sáu nhóm sức mạnh cốt lõi mà Peterson và Seligman đã nghiên cứu.

Theo nghiên cứu của họ, Siêu việt bao gồm năm điểm mạnh: Biết ơn (Gratitude), Hy vọng (Hope), Hài hước (Humor), Thưởng thức cái đẹp và sự xuất sắc (Appreciation of beauty & excellence), và Tâm linh (Spirituality).

Đây là những phẩm chất giúp ta nhận ra những chiều kích sâu rộng hơn của việc làm người.

5 sức mạnh Siêu việt - Vũ khí độc quyền của con người

Sáng nay, một khách hàng gửi tin nhắn cảm ơn sau thời gian tham vấn. Tôi đọc và thấy trong lòng có điều gì ấm áp lan tỏa. Tôi được chứng kiến sự thay đổi của một con người. Đó là Biết ơn, nhìn thấy điều tốt đẹp và trân trọng nó.

Lần trước, khi team tôi đang gặp khó khăn với một dự án kinh doanh. Thay vì chán nản, một đồng nghiệp chia sẻ: “Mình tin là mình sẽ tìm ra cách.” Và rồi mọi người đã cùng nhau nắm tay vượt qua khó khăn thực sự. Đó chính là Hy vọng, niềm tin vào khả năng vượt qua và tương lai tốt đẹp hơn.

Hay như trong 1 cuộc họp căng thẳng, có ai đó chia sẻ một câu chuyện dí dỏm khiến cả nhóm bật cười. Không khí ngay lập tức nhẹ nhàng hơn, mọi người tìm được giải pháp. Đó là sức mạnh của Hài hước, nhìn thấy khía cạnh tích cực giữa khó khăn.

Và có những khoảnh khắc tĩnh lặng trong khi thiền tập, cảm thấy kết nối với cái gì đó lớn hơn bản thân. Đó là chiều kích Tâm linh, nhận ra mình là một phần của dòng chảy lớn hơn.

Tại sao Siêu việt lại quan trọng trong kỷ nguyên AI?

Chúng ta đang sống trong thời đại mà mọi thứ được đo lường bằng KPI, tối ưu bằng thuật toán (algorithm), dự đoán bằng học máy (machine learning). Rất dễ để tin rằng con người chỉ là tập hợp các khuôn mẫu hành vi có thể giải mã được.

Thế nhưng vẫn có những thứ vượt khỏi logic tính toán:

• Khi bạn gặp thất bại nhưng vẫn tin rằng sẽ có cơ hội mới

• Khi bạn thấy vui vì thành công của đồng nghiệp thay vì ghen tức

• Khi bạn ngồi tĩnh lặng trong thiền tập và cảm thấy kết nối với cái gì đó lớn hơn bản thân

AI có thể tạo ra hàng triệu bài thơ về tình yêu, nhưng nó không bao giờ biết cảm giác tim đập nhanh khi gặp người mình thương. Nó có thể phân tích hành vi con người để dự đoán xu hướng, nhưng không thể hiểu tại sao một người sẵn sàng hy sinh vì điều mình tin tưởng.

Siêu việt để “an trú”, chứ không để “thoát ly”

Nhiều người nghĩ siêu việt là về việc bay bổng, xa lánh thực tế. Nhưng sự thực thì lại ngược lại.

Siêu việt giúp ta an trú trong thực tế. Khi có hy vọng, ta không từ bỏ trong khó khăn. Khi biết ơn, ta thấy rõ những gì đang có thay vì chỉ thấy những gì đang thiếu. Khi thưởng thức cái đẹp, ta tìm thấy nguồn năng lượng để tiếp tục sáng tạo.

Đó là cách con người vẫn giữ được sự nhân bản trong thế giới ngày càng được vận hành bởi dữ liệu (data) và thuật toán.

Thế nên thay vì cạnh tranh với AI, chúng ta có thể trao quyền cho AI làm những gì nó giỏi nhất như tính toán, phân tích, xử lý dữ liệu. Khi AI đảm nhận những công việc này, con người có thêm thời gian và không gian để làm những điều chỉ con người mới làm được như cảm nhận, kết nối, sáng tạo, yêu thương và tìm kiếm ý nghĩa cuộc đời.

AI trở thành người đồng hành đắc lực, giúp ta giải phóng khỏi những công việc lặp đi lặp lại để ta có thể sống trọn vẹn hơn với bản chất con người của mình.

Bạn có nhận ra những khoảnh khắc “siêu việt” trong công việc và cuộc sống của mình không?

[#PsychologyInBusiness](https://www.facebook.com/hashtag/psychologyinbusiness?__eep__=6&__cft__[0]=AZXzdVMCP6dLLPSg3qkanaKIoviZW9aHLr3VFWMnpCCfkLHyyMOq5lpAvxQ1irRufNf3JfdcB-NbRbsq4UAKoZT1_X6U4Vegqd05-OHEZu9DPLgrHNbZAfyq-JRDrXKfnGxSqehoffWjMZ0O2ypBM1W4zvbBHcL0fQdS-kx2897X2crQg6wkcFTC2tappJQVapw&__tn__=*NK-R)[#AIandHumans](https://www.facebook.com/hashtag/aiandhumans?__eep__=6&__cft__[0]=AZXzdVMCP6dLLPSg3qkanaKIoviZW9aHLr3VFWMnpCCfkLHyyMOq5lpAvxQ1irRufNf3JfdcB-NbRbsq4UAKoZT1_X6U4Vegqd05-OHEZu9DPLgrHNbZAfyq-JRDrXKfnGxSqehoffWjMZ0O2ypBM1W4zvbBHcL0fQdS-kx2897X2crQg6wkcFTC2tappJQVapw&__tn__=*NK-R)[#Transcendence](https://www.facebook.com/hashtag/transcendence?__eep__=6&__cft__[0]=AZXzdVMCP6dLLPSg3qkanaKIoviZW9aHLr3VFWMnpCCfkLHyyMOq5lpAvxQ1irRufNf3JfdcB-NbRbsq4UAKoZT1_X6U4Vegqd05-OHEZu9DPLgrHNbZAfyq-JRDrXKfnGxSqehoffWjMZ0O2ypBM1W4zvbBHcL0fQdS-kx2897X2crQg6wkcFTC2tappJQVapw&__tn__=*NK-R)[#MeaningfulWork](https://www.facebook.com/hashtag/meaningfulwork?__eep__=6&__cft__[0]=AZXzdVMCP6dLLPSg3qkanaKIoviZW9aHLr3VFWMnpCCfkLHyyMOq5lpAvxQ1irRufNf3JfdcB-NbRbsq4UAKoZT1_X6U4Vegqd05-OHEZu9DPLgrHNbZAfyq-JRDrXKfnGxSqehoffWjMZ0O2ypBM1W4zvbBHcL0fQdS-kx2897X2crQg6wkcFTC2tappJQVapw&__tn__=*NK-R)#HumanValues

Bài gốc trên Substack của Lê Đình Lực.