THẤY GÌ TỪ CẢM GIÁC KHỔ ĐAU TRONG TÌNH YÊU?

Hôm rồi, ngồi nói chuyện với một người bạn. Cô ấy nói về tình yêu của mình - một mối quan hệ vừa đẹp đẽ lại vừa đầy gian nan. Cô yêu anh rất nhiều, nhưng đồng thời cũng đau khổ rất nhiều. Khi anh quan tâm, cô cảm thấy mình được yêu thương, nhưng khi anh lơ đãng, cô lại thấy mình không đủ quan trọng. Mỗi tin nhắn chậm hồi đáp, mỗi lần anh không để ý đến cảm xúc của cô, đều khiến cô hoang mang và tự hỏi “mình có thật sự được yêu không?”

Tôi im lặng lắng nghe chăm chú và bày tỏ sự thông hiểu cảm giác ấy vì chính tôi cũng đã từng trải qua những cảm xúc tương tự.

Có lẽ, ai trong chúng ta cũng từng trải qua những khoảnh khắc như vậy - yêu mà lo lắng, yêu mà khao khát kiểm chứng, yêu mà sợ bị tổn thương. Và khi tình yêu không diễn ra theo cách ta mong đợi, ta dễ dàng rơi vào hoang mang, nghi ngờ và tổn thương.

Sau một hồi, cô ấy thở dài và hỏi tôi “làm sao để yêu mà không đau?”

Nếu là ngày trước, có lẽ tôi sẽ vội vàng đưa ra một lời khuyên nào đó, hoặc nói với cô rằng cô nên học cách yêu thương chính mình nhiều hơn. Nhưng lúc đó, tôi bất ngờ hỏi hỏi lại “Có khi nào nỗi đau đó không đến từ tình yêu, mà đến từ chính những điều kiện ta gắn vào tình yêu?” khiến cô bạn ôm đầu rồi vùng vằng “thôi nhức đầu quá, yêu thì phải như thế chứ”.

Cuộc trò chuyện khiến tôi nhớ đến một câu nói của Krishnamurti: “Yêu là không yêu cầu một thứ gì đó đáp lại, thậm chí không cảm thấy rằng bạn đang cho đi thứ gì đó, và đó là tình yêu duy nhất có thể khiến ta tự do.”

Lần đầu tiên đọc câu này, tôi đã suy nghĩ rất nhiều. Một phần trong tôi phản kháng: “Không đòi hỏi gì sao? Vậy tình yêu có còn là tình yêu không?” Nhưng rồi, qua những trải nghiệm và chiêm nghiệm của chính mình gần đây tôi dần nhận ra điều mà ông ấy muốn nói.

Tình yêu tự nó vốn dĩ không mang lại khổ đau. Chính những kỳ vọng, sự sợ hãi, và những điều ta gán vào tình yêu mới khiến ta đau.

Khi yêu, ta muốn được yêu lại. Khi cho đi, ta muốn nhận lại. Khi quan tâm, ta mong muốn được trân trọng. Và nếu những điều đó không xảy ra theo cách ta mong đợi, ta bắt đầu nghi ngờ tình yêu ấy, hoặc thậm chí nghi ngờ chính mình.

Nhưng nếu ta thử nhìn lại, có khi nào những điều làm ta tổn thương không phải là vì người kia không yêu ta, mà vì ta đang tìm kiếm một sự đảm bảo nào đó từ tình yêu mà tình yêu vốn không thể cung cấp?

Chúng ta thường nghĩ rằng những điều khiến ta đau khổ trong tình yêu là từ người kia - họ vô tâm, họ thay đổi, họ không còn yêu như trước. Nhưng sự thật là, điều quan trọng không phải là người ấy đã làm gì, mà là mình phản ứng thế nào với điều đó. Nếu người ấy không nhắn tin ngay lập tức, tại sao ta cảm thấy bất an? Nếu họ không dành thời gian như trước, vì sao ta lại thấy buồn? Nếu họ có những lúc xa cách, điều gì trong ta khiến ta sợ hãi?

Tôi không nói rằng ta không nên mong đợi gì trong tình yêu. Tôi cũng không nói rằng ta phải chấp nhận mọi thứ một cách thụ động. Nhưng tôi nhận ra rằng, khi tôi càng cố kiểm soát tình yêu - cố giữ nó theo một khuôn mẫu nhất định - thì nó càng dễ trở thành một gánh nặng, cho cả mình và người kia.

Nếu ta yêu ai đó chỉ để cảm thấy an toàn, thì đó có phải là tình yêu, hay chỉ là một cách để che lấp nỗi sợ trong ta? Nếu ta cần người kia đáp lại theo cách ta mong muốn, thì ta đang yêu họ, hay đang yêu một hình ảnh mà ta đã tạo ra về họ?

Tôi nhận ra rằng, có những lúc tôi cũng vô tình đặt lên người mình yêu những kỳ vọng mà ngay cả tôi cũng khó mà đáp ứng được. Và thế là, thay vì hỏi: “Tại sao người ấy không yêu mình theo cách mình mong muốn?” tôi bắt đầu tự hỏi: “Mình có đang yêu theo cách mà chính mình cũng cảm thấy thanh thản không?”

Tôi không còn tin vào việc cố gắng thay đổi người khác trong tình yêu. Nếu có một điều mà tôi đã học được, thì đó là, chúng ta không thể giúp ai chuyển hóa bằng cách ép họ thay đổi, nhưng chúng ta có thể tạo ra một không gian để họ được tự do chuyển hóa khi họ sẵn sàng.

Tình yêu không phải là buộc người kia phải yêu mình theo một cách nhất định, mà là giúp họ tự do khỏi những gánh nặng của chính họ - bằng chính sự tự do của mình. Mỗi người có một tiến trình riêng. Không ai có thể tỉnh thức trong tình yêu ngay lập tức. Nhưng nếu cả hai đều có ý thức về những ràng buộc trong mình, nếu cả hai đều đang tháo gỡ từng chút một, thì tình yêu không còn là một vòng xoáy của kiểm soát và tổn thương. Nó trở thành một hành trình cùng nhau thăng tiến.

Trước đây, tôi từng nghĩ rằng tình yêu là một thứ phải giữ gìn, phải bảo vệ để nó không biến mất. Nhưng giờ tôi hiểu rằng tình yêu không phải là một điểm đến, cũng không phải là một tài sản để nắm giữ. Nó là một dòng chảy. Ta không thể giữ một dòng nước trong lòng bàn tay, nhưng ta có thể đắm mình trong sự tươi mát của nó.

Tôi vẫn đang học cách yêu theo cách đó - một cách yêu mà tôi không cần phải gồng mình để giữ, không cần phải sợ mất, không cần phải luôn tìm kiếm sự đảm bảo. Tôi không nói rằng mình đã làm được hoàn toàn, nhưng tôi nhận ra rằng, mỗi khi tôi yêu mà không đặt quá nhiều kỳ vọng, tôi cảm thấy nhẹ nhàng hơn. Và khi tôi nhẹ nhàng, người kia cũng cảm thấy dễ thở hơn. Tôi không nghĩ rằng tình yêu là một thứ hoàn hảo, hay rằng ta có thể yêu mà không bao giờ cảm thấy tổn thương. Nhưng tôi tin rằng, nếu ta dần học cách nhìn vào những gì ràng buộc mình, ta có thể từ từ tháo gỡ nó, và khi đó, tình yêu không còn là một sự chiếm hữu, mà trở thành một sự tự do.

Và có lẽ, chính trong sự tự do đó, ta mới thật sự cảm nhận được tình yêu.

#làmình_trởvềtathuầnkhiết

#Hànhtrìnhchuyểnhóa

Bài gốc trên Substack của Lê Đình Lực.