TRƯỞNG THÀNH LÀ BIẾT BỎ BỚT ĐI

Suốt một thời gian dài tôi đã nghĩ rằng trưởng thành là một quá trình tích lũy. Người ta trưởng thành khi học hỏi nhiều hơn, hiểu biết sâu hơn, mạnh mẽ hơn, bản lĩnh hơn. Tôi đã từng tin rằng nếu cứ tiếp tục phát triển, đạt được nhiều thành tựu hơn, tôi sẽ có một ngày trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình – một phiên bản không còn vướng mắc, không còn yếu đuối, không còn sai lầm.

Nhưng rồi trải qua bao nhiêu được, mất, hơn, thua, thành, bại khiến tôi nhận ra trưởng thành không phải là một hành trình tìm kiếm, tích lũy thêm, mà là một hành trình nhìn lại và buông ra những gì không còn cần thiết để như nhiên hân hưởng đời sống.

Trưởng thành cũng không phải là trở thành một ai đó, mà là bớt đi những gì đang trói buộc mình. Không phải là nỗ lực đạt được một trạng thái hoàn hảo, mà là thấy rõ bản thân đang như thế nào.

1. Khi trưởng thành, ta không còn bị cảm xúc chi phối

Có người bảo rằng trưởng thành là khi ta kiểm soát được cảm xúc, không còn để nỗi buồn nhấn chìm, không còn để giận dữ bùng lên, không còn để lo lắng bủa vây. Nhưng càng cố kiểm soát, cảm xúc lại càng mạnh mẽ hơn. Cảm xúc vốn không phải là thứ để kiềm chế hay loại bỏ, nó đơn giản là một phản ứng tự nhiên với những chức năng riêng của nó, có khi để giúp ta sinh tồn, có khi là dấu hiệu để ta nhận ra 1 điều gì đó đang trói buộc mình. Nếu ta không cố bám vào, không cố loại bỏ, nó tự nhiên đến rồi đi, như áng mây trôi qua bầu trời.

Tôi cũng giống nhiều người, đã nỗ lực “buông bỏ” những cảm xúc tiêu cực, nhưng rồi nhận ra rằng buông bỏ cũng là một dạng dính mắc vì trong lòng vẫn còn muốn kiểm soát, vẫn còn muốn loại bỏ để đạt đến một trạng thái nào đó ưng ý hơn. Vì thế càng cố buông bỏ lại càng nuôi dưỡng cho tự ngã lớn hơn và rồi ta lại làm cho bảm thân tiếp tục kẹt trong vòng xoáy của vô minh, ái dục.

Trưởng thành không phải là kiểm soát cảm xúc, mà là thấy rõ mọi thứ tự nhiên đến rồi đi.

1. Khi trưởng thành, ta không còn bị ràng buộc trong tình yêu

Người ta khổ trong tình yêu không phải vì thiếu tình yêu, mà vì mong cầu quá nhiều trong tình yêu. Chúng ta yêu ai đó và muốn họ yêu lại theo cách mình mong muốn. Chúng ta sợ mất đi người mình yêu và cố gắng giữ họ lại. Nhưng càng giữ, ta càng mất. Càng mong cầu, ta càng khổ.

Ta thường tin rằng tình yêu mang đến hạnh phúc, nhưng thực ra chính sự bám víu vào tình yêu mới là nguồn cơn của đau khổ. Khi ta yêu với mong muốn được yêu lại theo cách mình muốn, ta vô tình biến tình yêu thành một sự trao đổi hơn là một sự tự do. Khi ta xem đối phương như một phần không thể thiếu của mình, ta vô tình đặt lên họ gánh nặng của hạnh phúc cá nhân. Và khi ta coi tình yêu như một sự sở hữu, ta vô tình biến nó thành xiềng xích thay vì để nó là một dòng chảy tự nhiên.

Gần đây, khi “con tim đã vui trở lại” sau một giai đoạn dài im bặt, tôi nhận ra rằng tình yêu chỉ thực sự không còn khổ đau khi ta không còn mong cầu. Khi yêu mà không còn cần đối phương phải đáp lại theo cách mình muốn. Khi yêu mà không còn sợ mất đi. Khi yêu mà không còn lấy tình yêu làm chỗ dựa cho hạnh phúc của mình.

Trưởng thành trong tình yêu không phải là có một mối quan hệ hoàn hảo, cũng không phải là giữ ai đó bên mình mãi mãi. Trưởng thành là khi ta có thể yêu mà không bám víu, không kiểm soát, không sợ hãi, để tình yêu có thể là chính nó—tự nhiên, trong lành và không áp đặt.

1. Khi trưởng thành, ta không còn dùng thành công như là thước đo giá trị của bản thân.

Chúng ta lớn lên trong một xã hội coi trọng thành tựu. Ngay từ nhỏ, ta đã quen với việc được khen ngợi khi làm tốt và bị chê trách khi thất bại. Ta học cách đo lường giá trị bản thân qua điểm số, bằng cấp, thu nhập, chức danh. Và cứ thế, ta tin rằng mình chỉ có giá trị khi đạt được điều gì đó.

Vì thế, ta không ngừng đặt ra những mục tiêu cao hơn, lao vào cuộc đua không có điểm dừng với hy vọng rằng khi thành công hơn, ta sẽ cảm thấy đủ đầy hơn. Nhưng càng chạy, ta càng xa rời chính mình. Ta vui mừng khi đạt được điều gì đó, nhưng niềm vui ấy chỉ thoáng qua. Khi không còn một cột mốc để hướng tới, ta lại cảm thấy trống rỗng, rồi vội vã tìm kiếm một mục tiêu khác để theo đuổi.

Chỉ khi nào chúng ta nhận ra thành công không làm ta có giá trị hơn, và thất bại cũng không làm ta kém giá trị đi, ta mới thực sự tự do. Thành công chỉ là một sự kiện, một kết quả của những gì ta làm, nhưng nó không thể định nghĩa con người ta. Và khi không còn dùng nó để đo lường giá trị bản thân, ta cũng không còn sợ thất bại. Ta làm việc vì yêu quá trình đó, không phải vì cần chứng minh điều gì. Ta nỗ lực vì thấy nó cần thiết, không phải vì sợ mình trở nên vô nghĩa nếu không đạt được gì cả.

Trưởng thành không phải là đạt được nhiều thành công hơn, mà là không còn dùng thành công để đo lường giá trị của mình.

1. Khi trưởng thành, ta không còn bám chấp vào cái tôi

Chúng ta dành cả đời để xây dựng một “bản ngã” – một danh xưng, một vai trò, một hình ảnh về chính mình. Nhưng rồi ta lại trở thành tù nhân của chính nó.

Tôi từng tự hỏi, nếu một ngày tôi chẳng có gì cả thì tôi có còn thấy mình có giá trị không? Và nhận ra có quá nhiều sợ hãi, lo lắng về sự chê cười, đánh giá của xã hội, đó chính là biểu hiện của sự bám chấp của tôi. Sau đó tôi đã thực hiện một cuộc đạp xe xuyên Việt với 0 đồng trong người để xin ăn, xin ở dọc từ Nam ra Bắc để thử buông cái tôi nhưng lại thấy dù có lợi ích là bớt đi những nỗi sợ kia nhưng nó làm tăng trưởng tự ngã của mình khi cho rằng mình đã ngon lành rồi. Kể từ đó thay vì cố “buông bỏ cái tôi”, tôi chỉ đơn giản thấy rõ khi nào mình đang bám vào nó, và rồi tự nhiên, cái tôi không còn quan trọng nữa.

Trưởng thành không phải là xây dựng một bản ngã vững vàng, mà là thấy rõ bản ngã vốn chỉ là một ảo tưởng và lặng lẽ quán sát sự sinh diệt của nó mà không cần nỗ lực.

1. Khi trưởng thành, ta không còn tìm kiếm những điều ở bên ngoài

Có những người dành cả đời để tìm kiếm sự bình yên, giác ngộ, giải thoát, niết bàn ở 1 cõi xa xăm hay 1 kiếp sống nào đó sau khi qua đời. Nhưng càng tìm, họ lại càng xa nó. Vì sao? Vì chính cái tâm muốn đạt được đó lại là rào cản lớn nhất.

Bình yên không phải là một thứ có thể đạt được. Nó không nằm ở một trạng thái đặc biệt nào. Nó chỉ đơn giản là không còn bám víu vào những “điều kiện” mà tâm trí vẽ ra nữa. Khi không còn chạy theo triết lý cao siêu, không còn cố đạt đến một cảnh giới nào, khi ta dừng lại, khi ta không còn tìm kiếm gì nữa, ta nhận ra rằng mọi thứ vốn đã đủ đầy và ngay đó chính là giác ngộ, giải thoát.

Trưởng thành không phải là đạt đến một trạng thái đặc biệt, mà là thấy rõ rằng chẳng có gì cần phải tìm kiếm vì mỗi thứ đều đã “đặc biệt”.

1. Trưởng thành không phải là đạt được gì, mà là thấy rõ mọi thứ như nó đang là

Trưởng thành không phải là một quá trình trở thành ai đó, mà là một quá trình bớt đi những thứ đang trói buộc mình. Ta không còn tìm kiếm sự hoàn hảo, vì đã thấy rằng bản thân vốn đã đủ đầy. Không còn mong cầu ai đó làm mình hạnh phúc, vì đã thấy rằng hạnh phúc không nằm ở bên ngoài. Không còn để cho thành công định nghĩa giá trị bản thân. Không còn bám chấp vào cái tôi, vì đã thấy rằng cái tôi chỉ là một ảo tưởng.

Khi thấy rõ, tâm tự nhiên rỗng lặng, trong sáng, không còn bị ràng buộc vào những ảo ảnh của thế gian. Không cần buông, không cần cố gắng, không cần nỗ lực gì cả. Mọi thứ tự nhiên trôi qua như nước chảy, mây trôi.

Và khi không còn tìm kiếm gì nữa, ta đã thực sự trở về với chính mình.

Bài gốc trên Substack của Lê Đình Lực.