ĐỪNG CHỜ BẢN THÂN HOÀN HẢO RỒI MỚI YÊU NGƯỜI KHÁC

“Hãy yêu chính mình trước khi yêu ai” là một trong những câu nói được chia sẻ nhiều nhất trên mạng xã hội mỗi khi ai đó trải qua một mối quan hệ đổ vỡ. Nó nghe rất hợp lý, và phần nào đó nó mang một ý đúng: rằng ta cần có một nền tảng bên trong đủ vững trước khi bước vào mối quan hệ. Nhưng nếu hiểu câu này theo nghĩa đen, rằng ta phải hoàn thiện bản thân xong rồi mới được yêu, thì nó trở thành một tiêu chuẩn bất khả thi mà không ai đạt được.

Sự thực là mọi người không học cách yêu mình trong môi trường khép kín. Họ học cách yêu mình thông qua việc được yêu và yêu người khác. Một đứa trẻ không tự nhiên biết mình có giá trị, nó biết điều đó qua cách cha mẹ nhìn nó, ôm nó, lắng nghe nó. Và khi trưởng thành, quá trình đó không dừng lại mà tiếp tục diễn ra trong mọi mối quan hệ thân mật. Ta thấy rõ hơn về mình qua cách ta phản ứng với người khác, qua những gì mối quan hệ phơi bày, qua cả những lần ta bị tổn thương và cách ta đối diện với tổn thương đó.

Tôi từng tham vấn một thân chủ nữ dành gần hai năm sau khi chia tay để “chữa lành bản thân.” Cô ấy đi trị liệu, thực hành thiền tập, viết nhật ký mỗi ngày, đọc rất nhiều sách về phát triển cá nhân. Và cô ấy thực sự thay đổi rất nhiều trong giai đoạn đó. Nhưng khi bước vào mối quan hệ tiếp theo, cô ấy bàng hoàng nhận ra rằng những khuôn mẫu cũ vẫn còn nguyên. Cô ấy vẫn sợ bị bỏ rơi, vẫn đọc quá nhiều ý nghĩa vào những hành vi nhỏ của đối phương, vẫn nhượng bộ nhu cầu của mình khi cảm thấy mối quan hệ bị đe doạ. Cô ấy hỏi tôi: “Tôi đã chữa lành hai năm rồi, sao vẫn vậy?”

Câu trả lời là có những tầng tổn thương chỉ được kích hoạt trong bối cảnh quan hệ thân mật, và không có lượng thực hành cá nhân nào thay thế được trải nghiệm đó. Giống như ta có thể đọc mọi cuốn sách về bơi lội nhưng chỉ biết mình bơi được hay không khi xuống nước. Mối quan hệ chính là mặt nước, và những khuôn mẫu sâu nhất của ta chỉ bộc lộ khi ta ở trong đó.

Điều này không có nghĩa là ta nên lao vào yêu mà không cần chuẩn bị gì. Vấn đề nằm ở cách ta hiểu về sự chuẩn bị. Nếu ta chờ đến khi mình “đủ khoẻ” mới dám yêu, thì ta đang đặt một điều kiện mà chính ta không bao giờ xác nhận được, bởi mức độ “đủ” đó sẽ liên tục thay đổi theo nỗi sợ bên trong. Có những người dùng việc “chữa lành bản thân” như một cách né tránh tinh vi, để không phải đối diện với rủi ro của sự thân mật. Họ không sợ mình chưa đủ tốt, họ sợ bị tổn thương lần nữa, và việc “yêu mình trước” trở thành lớp bảo vệ thay vì nền tảng thật sự.

Ngược lại, sự chuẩn bị thực sự là khả năng nhận biết: ta biết mình đang mang theo những gì khi bước vào mối quan hệ, ta biết những khuôn mẫu nào có thể bị kích hoạt, và ta sẵn sàng đối diện với chúng thay vì đổ lỗi cho người kia. Sự nhận biết đó không cần phải hoàn hảo, nó chỉ cần đủ trung thực.

Quay lại điều tôi đã nói xuyên suốt loạt bài này: tình yêu tự nó không bao giờ là khổ đau hay hạnh phúc, chỉ có điều ta mang vào quyết định tình yêu trở thành gì. Và điều ta mang vào không nhất thiết phải là một bản thân đã hoàn thiện. Nó có thể là một bản thân còn nhiều vết thương nhưng đủ tỉnh táo để nhận ra những vết thương đó đang vận hành, đủ can đảm để không trốn chạy khi chúng bị chạm vào, và đủ trung thực để chia sẻ quá trình đó với người mình yêu.

Yêu chính mình và yêu người khác chưa bao giờ là hai chặng đường tách rời mà ta phải hoàn thành theo thứ tự. Chúng là hai quá trình diễn ra đồng thời, bổ sung cho nhau, và cả hai đều cần sự nhận biết làm nền tảng. Khi ta hiểu được điều đó, ta ngừng chờ đợi một phiên bản hoàn hảo của chính mình để bắt đầu yêu, và bắt đầu sống với tình yêu đúng như nó đang là, với tất cả sự bất toàn của cả hai người.

#Love#LàMình

Bài gốc trên Substack của Lê Đình Lực.